Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ. Cơ thể trẻ còn non nớt, các cơ quan như gan và thận chưa hoàn thiện, nên cách hấp thu và đào thải thuốc cũng khác hẳn người trưởng thành. Chính vì vậy, việc dùng thuốc cho trẻ đòi hỏi sự cẩn trọng đặc biệt. Nhiều bậc cha mẹ vì thương con, sốt ruột muốn con mau khỏi mà vô tình mắc những sai lầm có thể gây hại. Hiểu đúng nguyên tắc dùng thuốc cho trẻ là cách bảo vệ con an toàn nhất.
Vì sao liều thuốc của trẻ phải tính theo cân nặng
Điểm khác biệt lớn nhất khi dùng thuốc cho trẻ là liều lượng thường được tính theo cân nặng chứ không theo tuổi một cách máy móc. Hai bé cùng tuổi nhưng cân nặng chênh lệch nhiều sẽ cần liều khác nhau. Cho trẻ uống quá liều dễ gây ngộ độc, trong khi uống thiếu liều lại không đủ hiệu quả điều trị. Vì vậy, cha mẹ nên biết cân nặng hiện tại của con và luôn dùng dụng cụ đo lường đi kèm thuốc như xi lanh hoặc cốc chia vạch, thay vì ước lượng bằng thìa ăn cơm vốn không chính xác.
Những sai lầm phổ biến của cha mẹ
Trong quá trình chăm con ốm, nhiều phụ huynh lặp lại các sai lầm sau đây mà không nhận ra mức độ nguy hiểm:
- Tự ý dùng kháng sinh: cho con uống kháng sinh ngay khi thấy ho sốt, trong khi phần lớn do virus và không cần kháng sinh.
- Dùng đơn thuốc cũ: lấy lại đơn của lần ốm trước hoặc đơn của anh chị em cho bé dùng.
- Ước lượng liều bằng thìa ăn: dẫn đến sai lệch lớn so với liều chuẩn.
- Phối hợp nhiều thuốc cảm cùng lúc: vô tình cho con uống trùng hoạt chất hạ sốt, gây quá liều.
- Ép con uống bằng cách bịt mũi: dễ khiến trẻ sặc thuốc vào đường thở.
Xử lý cơn sốt ở trẻ đúng cách
Sốt là phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước nhiễm trùng, không phải lúc nào cũng cần vội vàng hạ. Khi trẻ sốt nhẹ nhưng vẫn chơi, ăn uống được, cha mẹ nên ưu tiên cho con uống nhiều nước, mặc thoáng và lau người bằng nước ấm. Chỉ dùng thuốc hạ sốt khi trẻ sốt cao gây khó chịu, theo đúng liều tính trên cân nặng và khoảng cách giữa các lần. Tuyệt đối không kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khác nhau cùng lúc với hy vọng hạ nhanh hơn, vì đây là nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc ở trẻ. Nếu sốt kéo dài hoặc kèm dấu hiệu lạ, cần đưa con đi khám.
Cho trẻ uống thuốc một cách an toàn
Việc cho con uống thuốc đôi khi là cuộc chiến với cả gia đình. Để an toàn, hãy bế trẻ ở tư thế hơi ngồi, không cho uống khi trẻ đang khóc hoặc nằm ngửa vì dễ sặc. Với thuốc dạng siro, dùng xi lanh bơm từ từ vào phía má trong, không bơm thẳng vào cổ họng. Không nên trộn thuốc vào bình sữa cả bữa vì nếu trẻ bú không hết sẽ không đủ liều, và có thể khiến trẻ sợ luôn cả sữa. Sau khi uống, cho trẻ uống chút nước để trôi hết thuốc. Luôn khen ngợi để con hợp tác hơn ở những lần sau.
Những dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám ngay
Cha mẹ cần phân biệt khi nào có thể chăm con tại nhà và khi nào phải đến cơ sở y tế. Hãy đưa trẻ đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt rất cao không đáp ứng thuốc, li bì khó đánh thức, co giật, thở nhanh hoặc rút lõm lồng ngực, nôn liên tục, không ăn uống được, tiêu chảy nhiều dẫn đến dấu hiệu mất nước như mắt trũng, khóc không nước mắt, tiểu ít. Với trẻ sơ sinh dưới ba tháng tuổi, bất kỳ cơn sốt nào cũng cần được khám sớm vì hệ miễn dịch còn rất yếu. Đừng chần chừ tự điều trị khi thấy những biểu hiện này.
Phòng ngừa ngộ độc thuốc tại nhà
Trẻ nhỏ tò mò và hay cho mọi thứ vào miệng, nên ngộ độc thuốc tại nhà là tai nạn thường gặp. Nhiều loại siro có vị ngọt khiến trẻ tưởng là kẹo. Vì vậy, hãy cất tất cả thuốc trong tủ có khóa hoặc đặt ở vị trí cao ngoài tầm với. Không gọi thuốc là kẹo để dụ con uống, vì điều này khiến trẻ chủ động tìm uống khi không có người lớn. Sau khi dùng xong, đậy nắp kỹ và cất ngay, không để thuốc vương vãi trên bàn. Nếu nghi ngờ trẻ uống nhầm thuốc, hãy giữ lại vỏ hộp và đưa con đến cơ sở y tế ngay lập tức để được xử trí kịp thời.
Chăm sóc trẻ ốm đòi hỏi sự bình tĩnh và kiến thức đúng đắn hơn là vội vàng. Hiểu rằng cơ thể trẻ rất khác người lớn, tôn trọng chỉ định của bác sĩ và tránh những sai lầm thường gặp sẽ giúp con vượt qua bệnh tật an toàn. Khi còn băn khoăn, đừng ngần ngại hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, bởi với trẻ nhỏ, thận trọng không bao giờ là thừa.