Phân loại tiểu không kiểm soát ở người cao tuổi

Có nhiều cách phân loại khác nhau: Tiểu không kiểm sóa (TKKS) theo quãng thời gian biểu hiện triệu chứng, theo truyền thống dựa trên các triệu chứng lâm sàng, theo sinh lý bệnh.

Phân loại tiểu không kiểm soát theo triệu chứng lâm sàng:

–  TKKS do gắng sức: là sự thoát nước tiểu không tự chủ khi gắng sức mà không do sự co bóp bàng quang. Thường gặp ở nữ nhiều hơn nam, xảy ra khi bệnh nhân có hoạt động gắng sức như ho, hắt hơi, rặn, cười, khiêng vật nặng…lượng nước tiểu thường thoát ra ít. Mức độ được coi là bệnh lý được định nghĩa là thường xảy ra nhiều hơn 2 lần mỗi tháng. Hay gặp ở phụ nữ béo phì, chửa đẻ nhiều lần, mãn kinh…Ở nam giới thường gặp sau phẫu thuật tuyến tiền liệt, nhất là cắt bỏ tuyến tiền liệt tận gốc.

– TKKS gấp (đái vãi): là thoát nước tiểu kết hợp với tình trạng tiểu gấp,bệnh nhân chưa kịp ra nhà vệ sinh thì đã vãi nước tiểu. Thường do suy yếu chức năng lưu giữ nước tiểu của bàng quang hay còn gọi bất ổn định cơ detrusor. Hay gặp khi thời tiết lạnh, rối loạn tinh thần, rửa ráy bằng nước. Ở nam giới TKKS gấp có thể là biểu hiện tắc nghẽn dòng tiểu, bất ổn định cơ destrusor vô căn, bệnh lý thần kinh, xạ trị vùng tiểu khung

– TKKS tràn đầy (đái rỉ): nguyên nhân do ứ đọng nước tiểu mạn tính, bệnh nhân són tiểu từng đợt và không bao giờ đi tiểu bình thường. Hay gặp ở bệnh nhân suy yếu co bóp bàng quang, hoặc tắc nghẽn đường ra của bàng quang nhất là nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt chèn ép đường ra cổ bàng quang, ở nữ có thể do sa tử cung, hoặc do táo bón.

– TKKS hoàn toàn (đái rỉ liên tục): đái rỉ thường xuyên cả ngày lẫn đêm. Nguyên nhân có thể thấy trong rối loạn chức năng bàng quang do bệnh lý thần kinh: tổn thương tủy sống, đột quỵ, tổn thương thần kinh ngoại biên, sau cắt bỏ tuyến tiền liệt tận gốc ở nam giới.

– TKKS chức năng: các cơ quan hệ tiết niệu bình thường nhưng bệnh nhân do rối loạn tâm thần hay sa sút trí tuệ nên không quan tâm đến các quy tắc xã hội về thời gian, địa điểm đi tiểu.

Phân loại tiểu không kiểm soát theo cơ chế bệnh sinh:

Bất thường cơ destrusor

– Mất độ giãn nở bàng quang: bàng quang không thể lưu giữ áp lực thấp để chứa đựng nước tiểu trong pha đổ đầy.TKKS xuất hiên ngay cả khi bàng quang không co bóp. Thường gặp trong bàng quang thần kinh, loạn sản tủy, sau phẫu thuật tại bàng quang, xạ trị khung chậu

– Hoạt động quá mức: co thắt destrusor không tự chủ trong pha đổ đầy, nguyên nhân có thể là vô căn hoặc tai biến mạch não, hoặc ở nam giới có phì đại tuyến tiền liệt tắc nghẽn dòng tiểu, hoặc ung thư bàng quang, hoặc viêm bàng quang.

Bất thường cơ thắt niệu đạo:

– Sự nâng đỡ của các cơ-cân vùng đáy chậu suy yếu: hay gặp ở nữ giới do tuổi tác hoặc sinh đẻ nhiều, hoặc đẻ con to thời gian chuyển dạ kéo dài. Thường  phối hợp với sa tử cung, sa bàng quang hoặc sa trực tràng.

– Giảm estrogen: làm teo niêm mạc niệu đạo dẫn đến mất sự áp niêm mạc niệu đạo.

– Sẹo niêm mạc niệu đạo: sau phẫu thuật can thiệp nhiều lần, chấn thương làm niệu đạo mất tính đàn hồi dẫn đến mất sự áp niêm mạc niệu đạo.

– Sau phẫu cắt bỏ tuyến tiền liệt: phẫu thuật nội soi qua đường niệu đạo, phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt tận gốc gây suy cơ thắt đơn thuần hoặc phối hợp với bất ổn định destrusor và tổn thương thần kinh.

Phân loại theo tính chất của TKKS:

TKKS tạm thời: Nguyên nhân có thể do bệnh lý khác hiện tại bệnh nhân đang mắc phải, hoặc do tác dụng phụ của thuốc bệnh nhân đang dùng. Tình trạng TKKS có thể hết khi điều trị các bệnh đang mắc phải hoặc dừng các thuốc gây nên.

– Mê sảng.

– Nhiễm khuẩn đường tiểu: cần xét nghiệm phân tích nước tiểu và cấy nước tiểu để chẩn đoán.

– Béo phì.

– Táo bón: gây cản trở đường ra niệu đạo và kích thích co thắt bàng quang.

– Tai biến mạch não, chấn thương tủy, tăng đường huyết, tăng can xi huyết, giảm khả năng vận động, tạo nước tiểu quá mức (uống nhiều bia,nước, đái tháo nhạt, đa niệu đêm,đái tháo đường kiểm soát kém, suy tim mất bù…)

-Thuốc: nhóm lợi tiểu tác dụng mạnh (lợi tiểu quai), kháng cholinergic, một số thuốc hướng tâm thần, chống trầm cảm, an thần-thuốc ngủ, thuốc giảm đau nhóm Opi, thuốc chủ vận alpha-drenergic (gây bí đái), thuốc chẹn alpa-adrenergic (giãn cơ trơn niệu đạo), ức chế men chuyển angiotensin gây ho làm mất kiểm soát tiểu tiện, thuốc chẹn kênh can xi có thể gây bí tiểu, rượu, caffeine…

TKKS dai dẳng: Sau khi loại trừ các nguyên nhân gây TKKS tạm thời thì cần nghĩ đến nguyên nhân tại phần thấp đường tiết niệu và được chia ra các loại:

– TKKS gắng sức

– TKKS gấp

– TKKS hỗn hợp

– TKKS tràn đầy


HÃY CÙNG PGS.TS HỒ BÁ DO – GIẢNG VIÊN CAO CẤP HỌC VIỆN QUÂN Y – P.CT HỘI Y HỌC CỔ TRUYỀN VN TÌM HIỂU VỀ BỆNH TIỂU NHIỀU LẦN, TIỂU KHÔNG KIỂM SOÁT 

LIỆN HỆ CHUYÊN GIA TƯ VẤN NGAY

Tư vấn miễn phí từ chuyên gia : 0971.597.862 -

0971.759.862

Tư vấn 24/7
chat-active-icon
chat-active-icon